| N |
| N | afk. onbekend |
| N | afk. notarié, notarieel |
| n | afk. numéro, (rang)nummer, volgnummer, nummer aflevering |
| n. | afk. natus, geboren |
| N.C | afk. Nouve converti, nieuwe bekeerde bekeerling(e), ook voor n.c. |
| n.c | afk. notre compte, onze rekening |
| N.D | afk. Nobilis dominus/ domina, weledele heer, weledele dame |
| N.N | afk. nomen nescio, de naam is mij onbekend |
| n.st | afk. nouveau style, nieuwe stijl (kalender) |
| na | afk. notariële archieven |
| na drie zondagse geboden | koop was pas rechtsgelding na 3 zondagse afkondigingen |
| naa | naar |
| naa regten | genoegzaam, volgens de wet voldoende |
| naaien | vastzetten van gepotdekselde planken met lange spijkers |
| naaier | kleermaker |
| naalis | afk. naturalis, natuurlijk (= onwettig kind) |
| naan | dwerg |
| naar henne geliefte | naar hun welgevallen |
| naar stijl van rechten | volgens de gebruikelijke rechtsgang |
| naat | naaiwerk |
| nabedde | tweede huwelijk |
| naber | borenmaker |
| nabeschreven | later in dit stuk beschreven |
| nabloed | nabestaande |
| nabruiloft | maaltijd daags na de bruiloft |
| nachtblaser | nachtwaker |
| nachtboete | verzwaarde boete voor een in de nacht gepleegd misdrijf |
| nachtdief | zaadvloeiing |
| nachtdoecken | hoofddoek door vrouwen ‘s nachts gedragen |
| nachteten | avondeten |
| nachtkönig | vuilnisophaler |
| nachtluut | avondklok luiden |
| nachtmaalsboek | kerkboek, vaak voorzien van zilverwerksluiting |
| nachtmaaltje | zie nachtmaalsboek |
| nachtmayen | ‘s nachts veldvruchten stelen |
| nachtmeester | zie nachtmeister |
| nachtmeister | vuilnisophaler |
| nachtmoeder | spook, nachtgeest |
| nachtridder | zie nachtmoeder |
| nachtroeper | nachtwacht |
| nachttabbart | nachtkleed |
| nachtwaerde | nachtwacht |
| nachtwercker | persoon die de privaattonnen ‘s nachts leegt |
| nacomste | nakomeling |
| nac-raste | hoofdkussen |
| nae | naar |
| nae behoerlicker geboer | naar behoren |
| nae usantie | naar gebruik |
nae voor gehouden
kerckenrade | nadat de gehele kerkenraad over de kwestie had vergaderd |
| naebescreven | onderstaand |
| naechtgaen | ‘s nachts op straat lopen |
| naeiere | kleermaker, maar ook dakdekker |
| naekt inkomende | zonder middelen binnenkomen |
| naeldemakere | naaldenmaker |
| naer noen | in de avonduren, na de middag |
| naer recht ende practique | volgens geldend recht |
| naerbruloften | zie nabruiloft, |
| naergangelijc | toegankelijk |
| naerheit | recht van naasting,ook; naaste verwante |
| naerhueraer | zie nahuerder |
| naerhuure | huur krachtens het recht van naasting |
| naerman | tweede man, tweede echtgenoot |
| naerrente | later gevestigde rente |
| naerstelicke | met nadruk , met klem, ernstig |
| naesaeten | opvolgers |
| naestcomende | eerstvolgende |
| naestcommende | eerst volgende, eerst komende (....dag) |
| naeste bloedtvrunden | naaste verwanten, de beste familieleden, vrienden? |
| naesten rechtdach | eerstvolgende rechtsdag |
| naestinge | het recht om, bij verkoop van een zaak door de eigenaar, die tegen de
bedongen prijs aan zich te nemen |
| naestlesten | voorlaatste (dag van de maand) |
| naevolchster | opvolgster in recht |
| naevus | moedervlek |
| nageneven | volle neven |
| nahouden (enen iet) | iemand de gelegenheid bieden om een goed over te nemen tegen een
zekeren prijs |
| nahuerder | onderhuurder |
| nahuwelijc | tweede huwelijk |
| naitre | geboren worden, ter wereld komen |
| nakomelingen | rechtsopvolgers, erfgenamen |
| nam | want |
| namenfeest | 2e zondag na Driekoningen |
| namentlijkck | namelijk |
| nampteren | eiser voorlopig tevreden stellen |
| namptiseren | handvulling, te berde brengen, opbrenging, het geven van een onderpand
ter voorlopige bevrediging, opschieten |
| namptissement | voor de zekerheid, betaling vooraf onderpand geven voor voorlopige tevredenstelling |
| napander | later beslaglegging |
| napelen | vals spelen |
| napte | steenolie, (petroleum) |
| narente | rente verkocht of gevestigd na een opgegeven tijd |
| narratie | vertelling |
| narratijf | het geen men in de “requeste”, of de conclusie tot zijn bewijsreden neemt |
| narreren | vertellen, verhalen |
| naseggen (iet) | later zeggen nadat iets anders geschied is |
| nastaen | achterstallig zijn met…. |
| nat. | afk. natus, geboren |
| nata | geboren |
| natale | geboortedag |
| natalis | geboorteplaats |
| natalitia | verjaardagsfeest |
| natie | volk, landvolk, geborenen, inboorlingen |
| natione | van....... nationaliteit |
| nativitas domini | geboorte van Christus, 25 december |
| nativitas Mariae | geboorte van Maria,8 september, geboorte |
| nativiteit | afkomst door geboorte, geboortedag, |
| nativus | geboortig |
| natuirlijk geboren | oprecht geboren |
| natuirlijkkind | speelkind, het gevolg een ‘vrijage” door ongehuwden |
| natum | zie natus |
| natum media nocta | geboren te middernacht |
| naturalis | natuurlijk (onwettig) kind |
| natus | geboren |
| natus anno | geboren in het jaar |
| natuur, van wat… | wat voor soort dan ook |
| nauta | schipper |
| nauto | matroos |
| navector | veerman |
| navents | ‘s avonds |
| navercopen (iet) | verkopen nadat een zekere gebeurtenis heeft plaatsgehad |
| navigabell | bevaarbaar, bezeilbaar |
| navigator | schipper |
| navis | boot |
| navitatis | van de geboorte |
| navium gubernator | stuurman |
| naweiden | het vee laten grazen in het najaar |
| nawijf | tweede vrouw, tweede echtgenote |
| nbre | afk. novembre, november, 11e maand, ook vaak als 9ber geschreven |
| né (e) | geboren worden, ter wereld komen |
| né (e) à …............ | geboren te ............. |
| nec | en niet |
| nec non | en eveneens |
| necess | afk. nécessaire, noodzakelijk, nodig, vereist |
| necessarie | nodig, noodwendig, noodzakelijk |
necessarus moribundorum
sacramentis | met de benodigde sacramenten der stervenden |
necessitas(tatis) (in
necessitate) | noodzaak (in nood) |
| neceßiteit | noodwendigheid, noodzakelijkheid |
| necessre | zie necess |
| necissatis baptismum | nooddoop |
| necrologium | overlijdensregister |
| neder | laag |
| nederbaliu | baljuw met lagere rang |
| nederbanc | lagere rechtbank |
| nedercleet | broek, beenkleed, mogelijk ook ondergoed |
| nedergesoncken | ingeklonken, verzonken |
| nederliggen | zijn zaak in een rechtsgeding verliezen |
| nederslach | doodslag. |
| neerbasen | lange onderkousen (onder de wambuis) |
| neerhuis | bijgebouw bij een kasteel of buitenplaats, zoals een stal , koetshuis,
poorters woning |
| neerkamer | woonvertrek met vloer onder maaiveld |
| neerslach | zwaar letsel toebrengen |
| neester | boomgaard |
| neet | luis |
| negatie | loochenen, ontkenning, beneming, loochening, tegendeel, het tegenovergestelde |
| negatijf | ontkennend |
| nege(e)ren | loochenen, ontkennen, benemen |
| negel | egel |
| negenmanneken | betaalmiddel, zilveren munt ca. 1500 |
| neghende | negende |
| negligent | verzuiming, onachtzaam, achteloos |
| negligentie | veronachtzaming |
| negligentieing | verzuim, verwaarlozing, achteloosheid, onachtzaamheid |
| negligeren | zie negligentieing |
| negotiant | handelaar, koopman |
| negotie | handel(aar) in….. |
| negotiëren | handelen, handeldrijven, verhandelen |
| neille | zie nele |
| nele | spijker |
| nelle | zie nele |
| neminghe | beslaglegging |
| neomagensis | van Nijmegen |
| neomagus | Nijmegen |
| neonatus | pasgeboren |
| neophytus | eerst voor korte tijd toegetreden of gedoopt |
| neosponsi | de jonggehuwden |
| neostadiensis | van Nieuwstadt |
| nepos | kleinzoon, neef |
| nepoten | begunstigde verwanten |
| nepotes | kindskinderen, nakomelingen |
| nepotisme | neefbegunstiging, familiebegunstiging, nepotisme in de zin van,
familieregering, het verlenen van baantjes aan familieleden, begunstiging
door hoog geplaatsten van bloedverwanten |
| nepta | kleindochter, nichtje |
| neptes | zie nepotes |
| neptis | kleindochter, nicht |
| nesciens scribere | niet schrijven kunnende |
| nescius | onkundig |
| neteldoekse | doek van netvezels |
| netor | naaister |
| netrix | zie netor |
| neusdoecken | zakdoeken |
| neuter | neutraal, onzijig, generlei |
| neutraliteit | onzijdigheid |
| neveu | neef |
| neygerin | naaister |
| nf | afk. nul, nul, nietig, waardeloos |
| NH | afk. Nederlands Hervormd |
| ni, nivo | afk. nivose, maand van de sneeuw |
| nicht | bloedverwante |
| nièce | nicht |
| niet | niets |
| nieuloopich | nieuwsgierig |
| nieus | opnieuw, nieuwe |
| nieuwdach | nieuwjaar |
| niewelaer | wafeltjesbakker, obliebakker |
| nigromanticus | tovenaar |
| nihil | niets, niet-met-al, niets ter wereld, nul |
| nihilpendeeren | niet achten, versmaden |
| nije | zie nye |
| nijle | zie nele |
| nivo | afk. nivose, december, maand van de sneeuw |
| nivôse | december |
| nob | afk. noble, edel, statig, nobel |
| nobel | betaalmiddel, gouden munt ca 1440, ook edel |
| nobilis domina | weledele dame |
| nobilis dominus | weledele heer |
| nobilis nobilist | edel, voornaam heer |
| nobiliteren | veredelen, edel maken |
| nobilitierung | verheffen in de adelstand |
| noblesse | edelheid, adel |
| nobre | zie nbre |
| noctis | van de nacht |
| nocturnus | nachtelijk |
| nodorfft | nooddruft, in onderhoud voorzien |
| noe. | afk. nomine, in de naam van, met als naam |
| noene | middag, om circa 3 uur in de middag |
| noenmalen | middageten |
| noenslaep | middagslaapje |
| noerderzijde | noordzijde |
| noes | afk. nommés, genaamd, genoemd, benoemd |
| noetmunder | verkrachter |
| noie. | afk. nomine, in de naam van, met als naam |
| noitsakenwille | noodzakelijkerwijs |
| nokerboom | noteboom |
| nomber | getal |
| nombreeren | met talletters (cijfers) merken |
| nomen | naam |
| nomen nescio | naam onbekend, afk. NN |
| nomina | namen |
| nomina baptisatorum | namen van gedoopten, naamlijst van.... |
| nomina defunctorum | namen van overledenen, naamlijst van.... |
nomina matrimonio
iunctorum | namen van gehuwden, naamlijst van... |
nomina sacro oleo
unctorum | namen van hen die Heilig oliesel ontvingen |
| nominatie | benoeming, gezamenlijke kandidaten |
| nominatien | voordragen |
| nominavit | heeft genoemd |
| nomine | zie nomini |
| nomine Dei | in de naam van God |
| nomine uxores | uit naam van zijn echtgenote |
| nomine, | uit naam van, met als naam |
| nomineren | noemen |
| nomini | in naam van, namens |
| nominis | zie nomen |
| nominus | naam |
| non habet | niet hebben, heeft geen |
| non peste | niet aan de pest |
| non presens | niet aanwezig |
| non procul a | niet ver van |
| non solvet | zal niet betalen |
| nona | negende, negende uur, kloosterlijke gebedstijd, meestal later op de middag |
| nonagenarius | negentigjarige |
| nonagesimus | negentigste |
| nonaginta | negentig |
| nonam | negende |
| nonam horam | negende uur |
| nondum | nog niet |
| nonen | vastendagen na Aswoensdag |
| nongentesimo | 900 |
| nonnenmaker | castreerden |
| nonus | negende |
| noodmundschap | verkrachting |
| noodstal | overdekte plaats, de hoefsmidse voor het beslaan paardenhoef
ook travalje genoemd |
| nootdadinge | vergelijk waartoe men is gedwongen |
| nooteet | eed door de omstandigheden noodzakelijk gemaakt. |
| nooteet | eed waartoe men verplicht is |
| nootenbomen comtoir | notenhouten kast |
| nootgift | verplichte gift |
| nootlijk | noodzakelijk |
| nootmonden | verkrachten, een vrouw geweld aandoen, aanranden |
| noppelaken | lakenstof gemaakt van noppenwol (onzuivere wol) |
| nord | noord (richting) |
| nore | zie not |
| norme | zegel, maat, voorbeeld, regel |
| nos | afk. Nous, wij, we, ons, elkaar |
| nosd | afk. nosdites, onze afspraken |
| noster | onze |
| not | afk. Notaire, notaris, ook afk. notre, ons, onze |
| nota | merkteken, talletter (cijfer) |
| notabel | merkelijk, aanzienlijk |
| notabene | let wel |
| notabilis | voornaamste burgers van de plaats |
| notaris | beambte schrijver, bondschrijver |
| notarishant | handtekening van de notaris |
| notaristeken | echtheidsteken op notarisoorkonden en geschriften |
| notarius | ambtenaar van het geestelijk gerecht, notaris |
| notarius apostolyck | kerkelijk notaris |
| notarius publicus | openbaar notaris |
| notarius regius | koninklijk notaris |
| notariusbrief | akte opgemaakt door een notaris, een stuk derhalve behorende tot de
geestelijke rechtspraak en bij het wereldlijke gerecht als een onderhands stuk geldende |
| notatie | notatie, betekening |
| note | teken, merk, kenteken |
| noteren | aantekenen, letten |
| nothus | bastaard, onecht kind |
| noti | notaris (meestal achten de naam van de Notaris) |
| notificeren | doen weten, bekendmaken |
| notitie | aantekening, kundschap (kennis van hebben), aandacht aan schenken |
| notoir | kennelijk, kenbaar |
| notoire | openbaar |
| notorische mißheirat | geldig huwelijk, tussen een man van hoge adel en een vrouw
van lagere stand, zonder dat er een het stand verschil regelend
verdrag voor de vrouw en kinderen gesloten is |
| nots. | afk. notaris, notaris |
| notule | merkceel, tekenschrift |
| nouvelles | nieuwigheden |
| novalis | nieuw |
| novatie | vernieuwing |
| novem | negen |
| novembre | november |
| novembris | november |
| novemdecima | negentien |
| novennis | negen jaar oud |
| noverca | stiefmoeder |
| novercus | stiefvader |
| novies | negenmaal |
| noviteit | nieuwigheid |
| novo (de) | op nieuw |
| nre | afk. notre, ons, onze |
| nred | afk. notredit, onze afspraak |
| nredae | afk. Notre Dame, Onze Lieve Vrouw(e) |
| nres | afk. notre sire, onze Majesteit |
| nrese | zie nres |
| nresr | afk. notre seigneur, onze heer |
| nt | afk. notre, onze |
| nubere | trouwen |
| nubilis | huwbaar |
| nuda proprietas | naakte eigendom, de bloot eigenaar is hij wiens eigendom
belast is met vruchtgebruik |
| nudius tertius | eergisteren |
| nul | niets |
| nul en van geen effect | van nul en gene waarde hebbende |
| nulliteijt | nietigheid |
| nulliteit | nietigheid, wezenlijk verzuim, onbeduidend mens |
nullo allato impedimento
detecto | wanneer er geen huwelijksbeletsel ontdekt is |
nulloque detecto
impedimento | en wanneer er geen huwelijksbeletsel ontdekt is |
| nummularius | muntenmaker, muntmeester |
| nunc | nu |
| nuncupatio | mondelinge aanwijzing |
| nuncupatyff | een testament waarbij de na(a)m(en) van de erfgena(a)m(en) onder
getuigen wordt/worden voorgelezen. |
| nuntius | gerechtsbode, bode |
| nuper | onlangs |
| nupta | bruid, getrouwde vrouw |
| nuptae | bruiden |
| nuptiae | bruiloft |
| nuptialis | betreffende de bruiloft |
| nuptiare | huwen, trouwen, met iemand trouwen |
| nuptias celebrare | bruiloftvieren |
| nuptura | bruid |
| nupturus | bruidegom |
| nuptus | gehuwd |
| nuptuvienten | verloofde |
| nurus | schoondochter |
| nutritor | verzorger, opvoeder |
| nutrix | zoogster, min, pleegmoeder, baker |
| Nutta | Nuth |
| nuwen stijl | nieuwe stijl (betreft de Gregoriaanse kalender, oude datum van
voor 1521 + 10 dagen.) |
| nyarcoop | nakoop door verwanten |
| nye | nooit |
| nyen | nieuw |
| nyet | niet |